Ocak 2022 Cilt:13 Sayı:1



İÇİNDEKİLER

Makaleler
Fahri TÜRK, Taner KARAKUZU
Türkiye Cumhuriyeti ve Afganistan Türklüğü (1970-2000)
1

Özet

Afganistan, Türk dış politikasında daima önemli bir yere sahip olmuştur. Özellikle 1970’li yıllardan itibaren Afganistan Türklüğüne büyük destek veren Türkiye Cumhuriyeti, ilerleyen dönemlerde de bu desteğini imkânları ölçüsünde sürdürmüştür. Kenan Evren, Turgut Özal ve Süleyman Demirel dönemlerinde Afganistan’daki Türk varlığını korumak ve güçlendirmek için önemli girişimlere imza atılmıştır. Bu makalede, 1970’li yıllarda Erkin Türkistan Partisi’nin kurulmasını müteakiben Türk hükûmetlerinin Afganistan Türklüğüne yönelik izlemiş oldukları politikalar analiz edilmektedir. Bu çalışmada cevap aranan soru “Türkiye 1970’li yıllardan itibaren Afganistan Türklüğüne yönelik nasıl bir politika izlemiştir ve bu politika partiler üstü olarak nitelenebilir mi?” şeklinde formüle edilmektedir. Makalede ilkin 1970’li yıllara kadar Türkiye’nin Afganistan Türklüğüne yönelik izlediği politikalar genel hatlarıyla tarihsel arka plan çerçevesinde verilmektedir. İkinci bölümde, Erkin Türkistan Partisi’nin kuruluşu ve parti lideri Abdülkerim Mahdum’un faaliyetleri ele alınmaktadır. Daha sonra ise Türkiye’nin 1982 yılında Afganistanlı göçmenleri kabulü konusu çözümlenmektedir. Bir sonraki bölümde, Erkin Türkistan Partisi’ne Türkiye’nin verdiği destekler çerçevesinde Türk hûkümetlerinin partiler üstü yaklaşımı irdelenmektedir. Son olarak Türkiye’nin Raşid Dostum’a verdiği destek ve Kuzey Afganistan’da bir “Türk Devleti” kurma girişimleri ele alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Afganistan, Erkin Türkistan Partisi, Abdülkerim Mahdum, Raşid Dostum, Türk Dış Politikası

PDF Dosyası: Türkiye Cumhuriyeti ve Afganistan Türklüğü (1970-2000)

Kaan GAYTANCIOĞLU, İpek Elif ATAYMAN
28 Eylül 1986 Milletvekilliği Ara Seçimleri Sürecinde Bir Siyasal Propaganda Projesi:
21

Özet

12 Eylül 1980 askerî müdahalesi sonrası yapılan ilk genel seçimleri kazanan Anavatan Partisi (ANAP) için, 28 Eylül 1986 tarihli Milletvekilliği Ara Seçimleri, güvenoyu niteliği taşımıştır. Kapatılanların yerlerine farklı isimlerle benzer görüşlere sahip partilerin kurulması ve yasaklı siyasilerin örtülü olarak söz konusu partilere destek vermesi, ANAP’ın ara seçimler öncesinde seçim mevzuatına müdahale etmesini beraberinde getirmiştir. Böylece, kendisine rakip olabilecek partilerin etkisini azaltabilmek adına, seçimlere girme şartlarını taşımayan partilere izin veren bir değişikliği kanunlaştırmıştır. Ancak muhalefetteki Doğru Yol Partisi (DYP), iktidarın bu manevrasına karşı kendi stratejisini geliştirmiş ve destek verdiği geçici ve sıradan partiler aracılığıyla, Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu nezdinde ilave propaganda yapma şansı yakalamaya çalışmıştır. Bu partilerden biri olan Büyük Anadolu Partisi propaganda sürecinde başta Özal’ı ve partisini sıkça eleştirerek, dolaylı yoldan DYP’ye hizmet etmiştir. Neticede ANAP, demokrasiye yapmış olduğu bu müdahaleden beklediği sonucu elde edememiştir.

Anahtar Kelimeler: 28 Eylül 1986 Milletvekili Ara Seçimleri, Büyük Anadolu Partisi, Kemal Bekman, Davulu Delen Jaguar, Propaganda

PDF Dosyası: Büyük Anadolu Partisi (BANAP/BAP)

Ömer Faruk DEMİREL
Ünlü Atatürk Biyografı Herbert Melzig Kimdir?
41

Özet

Bu makale Almanya‘da Atatürk hakkında bir kitap yazdıktan sonra Türkiye‘ye getirilerek Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Alman Dili ve Edebiyatı Bölümü‘nde okutman olarak görevlendirilen Herbert Melzig’in hayatının önemli aşamaları hakkında bilgi vermek, onun gerçek kimliğini ve özellikle Türkiye merkezli çevirmiş olduğu entrikaları bir nebze olsun aydınlatmak amacıyla kaleme alınmıştır. Bu bağlamda onun entrikacı bir kişiliğe sahip birisi olarak Türkiye ve Almanya’da birçok kurum ve kuruluş arasında münasebetler tesis ettiği anlaşılmaktadır. Türkiye’de bulunduğu süre zarfında birçok ülkenin lehine bazı faaliyetlerde bulunduğu Alman arşiv belgelerinden elde edilen verilerden anlaşılmıştır. Ayrıca Melzig, Atatürk hakkında yazmış olduğu kitap yüzünden Türkiye’de ‚ünlü Alman tarihçi’ veya ‚tanınmış filozof‘ gibi sıfatlarla haksız bir şöhrete kavuşmuştur. Bu çalışmada hem Federal Almanya hem de Demokratik Almanya arşiv belgelerinden elde edilmiş olan veriler kullanılmıştır. Bunların haricinde; Cumhuriyet Arşivi, İstanbul Üniversitesi ile Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nin arşivlerinin dikkate alınması çözümlemede karşılaştırmayı mümkün kıldığı için yeri doldurulamayacak bir rol oynamıştır. Toplanan veriler çözümlenirken nitel araştırma modellerinden „tarihsel araştırma“ yöntemine baş vurulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Melzig, Hayatı, Türkiye, Batı Almanya, Doğu Almanya, Atatürk, Steuerwald, Naziler, Aziz Nesin, Sabahattin Ali

PDF Dosyası: Ünlü Atatürk Biyografı Herbert Melzig Kimdir?

Erkan DAĞLI
Cumhuriyetin İlk Yıllarında Beyin Göçünde Hedef Ülke Türkiye: Dr. Ernst Cohn Wiener Örneği
58

Özet

Adolf Hitler 1933’te Almanya’da iktidarı ele geçirince; Yahudi karşıtlığı politikası çerçevesinde çok sayıda öğretim üyesinin görevine son vermiştir. Etnik kökenleri veya siyasal görüşlerinden dolayı alanında önemli çalışmaları olan bilim insanları, Almanya’yı terk etmeye zorlanmıştır. Bu bilim insanlarına 1933’te kurulan İstanbul Üniversitesi kapılarını açarak hem onlara yaşama imkânı sunmuş hem de bilimlerini icra etmeleri için iş olanağı sağlamıştır. Yahudi bilim insanlarının Atatürk Dönemi’nde Türkiye’ye beyin/bilim göçü üç şekilde gerçekleşmiştir. Bunlardan birincisi; Philipp Schwartz’ın 1933’te kurduğu “Yurt Dışındaki Alman Bilim Adamları Yardım Cemiyeti” aracılığıyla Türkiye’ye gelen mülteci Yahudi bilim insanları; ikincisi ise Sami Günzberg aracılığıyla Albert Einstein’ın Atatürk’e yazmış olduğu sözde mektup olmuştur. Bu mektup ile birçok Yahudi bilim insanı Türkiye’ye getirilmek istenilmiş fakat başarılı olunamamıştır. Üçüncüsü ise; Yahudi bilim insanlarının hiçbir gruba bağlı kalmadan şahsi girişimleri ile Cumhurbaşkanı Atatürk’e mektup yazarak Türkiye’ye gelme çabaları şeklinde ortaya çıkmıştır. Makale “Dr. Ernst Cohn Wiener”in Atatürk Türkiye’sine gelmek için kaleme almış olduğu şahsi mektubu çözümlemektir.

Anahtar Kelimeler: Bilim Göçü, Almanya, Atatürk, İstanbul Üniversitesi, Ernst Cohn Wiener

PDF Dosyası: Cumhuriyetin İlk Yıllarında Beyin Göçünde Hedef Ülke Türkiye: Dr. Ernst Cohn Wiener Örneği

Doğacan BAŞARAN
Rekabetten İşbirliğine Türkiye-İran İlişkileri: Tarih, Kimlik ve Jeopolitik Üzerinden Bir Okuma
70

Özet

Kadim devlet geleneğine sahip iki ülke olan Türkiye ve İran gerek imparatorluk geçmişleri, kimlikleri ve buna bağlı olarak ideolojik duruşlarını tanımlayış biçimleri gerekse jeopolitik konumları nedeniyle aynı coğrafyalarda etkili olmak isteyen ve haliyle rekabet halinde olan iki ülkedir. Bununla birlikte bu ülkelerin komşuluklarından kaynaklanan iktisadi ilişkileri ve dış müdahaleler karşısında ortaya koydukları statükocu tavırları, tarafları iş birliği yapmaya itmektedir. Dolayısıyla Türkiye-İran ilişkilerinde rekabet ve iş birliği süreçlerinin birlikte yaşandığı görülmektedir. Bu makalede tarih, kimlik ve jeopolitik etkenler göz önünde bulundurularak Türkiyeİran ilişkileri ele alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Türkiye, İran, Tarih, Kimlik, Jeopolitik

PDF Dosyası: Rekabetten İşbirliğine Türkiye-İran İlişkileri: Tarih, Kimlik ve Jeopolitik Üzerinden Bir Okuma

Söyleşi
Elektronik Siyaset Bilimi Araştırmaları Dergisi Editörlüğü
Milli Savunma Üniversitesi, Atatürk Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (ATASAREN), Strateji ve Güvenlik Araştırmaları Ana Bilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Güngör Şahin ile Afrika’nın Küresel Sistemdeki Yeri ve Türkiye-Somali İlişkileri Üzerine Söyleşi
93

Söyleşi

Milli Savunma Üniversitesi, Atatürk Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (ATASAREN), Strateji ve Güvenlik Araştırmaları Ana Bilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Güngör Şahin ile Afrika’nın Küresel Sistemdeki Yeri ve Türkiye-Somali İlişkileri Üzerine Söyleşi

Konuk: Doç. Dr. Güngör Şahin

PDF Dosyası: Milli Savunma Üniversitesi, Atatürk Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (ATASAREN), Strateji ve Güvenlik Araştırmaları Ana Bilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Güngör Şahin ile Afrika’nın Küresel Sistemdeki Yeri ve Türkiye-Somali İlişkileri Üzerine Söyleşi

Kitap Tanıtımı
Yunus Yoldaş (Editör)
Türkiye’de İç ve Dış Politikanın Geleceği
97

Kitap Tahlili

Yunus Yoldaş (Editör), Türkiye’de İç ve Dış Politikanın Geleceği Doç. Dr. Özlem Becerik Yoldaş’a Armağan, Der Yayınları, İstanbul, 2021, ISBN:978-975-353-674-5

Yazar Adı: Taner KARAKUZU, İlker LİMON

PDF Dosyası: Türkiye’de İç ve Dış Politikanın Geleceği

Hasan Acar (Editör)
Türkiye-Kazakistan İlişkileri
100

Kitap Tahlili

Hasan Acar (Editör), Türkiye-Kazakistan İlişkileri, Nobel, Ankara, 2021, ISBN: 9786254399756

Yazar Adı: İlker LİMON

PDF Dosyası: Türkiye-Kazakistan İlişkileri

Editör

Prof. Dr. Fahri Türk, Trakya Üniversitesi

Yayın Kurulu

Prof. Dr. Hüseyin Bağcı, Orta Doğu Teknik Üniversitesi
Prof. Dr. Nazif Shahrani, Indiana Üniversitesi
Prof. Dr. Tarık Oğuzlu, Uluslararası Antalya Üniversitesi
Prof. Dr. Erol Esen, Akdeniz Üniversitesi
Prof. Dr. Henry E. Hale, George Washington Üniversitesi
Prof. Dr. Burak Gümüş, Trakya Üniversitesi
Prof. Dr. Olaf Leiße, Friedrich Schiller Üniversitesi
Prof. Dr. Tomohiko Uyama, Hokkaido Üniversitesi
Prof. Dr. George Sanikidze, Ilia Eyalet Üniversitesi
Doç. Dr. Deniz Akagül, Lille Üniversitesi
Doç. Dr. Mujib Alam, Jamia Millia İslam Üniversitesi

İngilizce Editörü

Ethan Wilensky-Lanford, Rice Üniversitesi

Almanca Editörü

Dr. Cüneyd Yıldırım, Friedrich Alexander Üniversitesi Erlangen-Nürnberg

Yayın Kordinatörleri

Öğr. Gör. Taner Karakuzu, Trakya Üniversitesi
Öğr. Gör. İlker Limon, Trakya Üniversitesi

Dergi Sahibi

Prof. Dr. Fahri Türk

İnternet Danışmanı

Netsasoft – Deniz Mertkan Gezgin

İletişim

www.esbadergisi.com
T: +90 284 235 71 51-13 05
fahriturk@esbadergisi.com
fahriturk@trakya.edu.tr

Ziyaretçi Sayacı

Bugün 6

Dün 121

Bu Hafta 127

Bu Ay 2646

Tümü 57420

© Elektronik Siyaset Bilimi Araştırmaları Dergisi-2022. Tüm Hakları Saklıdır.